Teknoloji

Kittyhawk’ın yükselişi ve çöküşü: Uçan otomobil hayali nasıl…

Google’ın kurucu ortağı Larry Page tarafından kurulan gizli uçan araba girişimi Kittyhawk’ta projelerin sonlandırılması bir gelenek haline gelmişti. Ancak pek çok çalışan için bu seferki en acısı oldu.

Nisan 2022’de CEO Sebastian Thrun, şirketin bugüne kadarki en umut verici projesini resmen kapattığını duyurmak için çalışanları topladı: Thrun da ilk seferinde uçurmaya hazırlandığı Heaviside adlı bir hava taksisi.

Projeye gönül vermiş çalışanlar dehşete düşmüştü. Page’in yüz milyonlarca dolar akıttığı Kittyhawk bir zamanlar yeni ve heyecan verici bir sektörün öncüsüydü. Ancak şimdi birdenbire dümensiz kalmıştı.

Her ne kadar Thrun çalışanlara şirketin yeni bir atılım arayışı için araştırma ve geliştirmeye geri döneceğini söylediyse de moraller tüm zamanların en düşük seviyesindeydi. Kittyhawk’ın zirvede olduğu dönemde 450 çalışanı vardı; şimdi ise çalışan sayısı yaklaşık 100’e düşmüştü. Thrun şirketin yeni gidişatından memnun olmayanlar için gönüllü bir işten çıkarma paketi önerdiğinde ise yaklaşık 30 çalışan daha işten ayrıldı.

Aynı toplantıda Thrun daha da şaşırtıcı bir haber verdi: Birkaç yıl boyunca büyük ölçüde finansal destekten uzak duran Page, şirkete daha fazla dahil olacaktı. Çoğu Page’i hiç görmemiş ya da onunla etkileşime girmemiş olan bazı çalışanlar bunu Kittyhawk’ın tehlikede olduğunun açık bir işareti olarak algıladı. Bunun ardından Page tarafından bizzat denetlenen bir dizi tuhaf deney yapıldı. Tüm aracı 3D yazdıralım! Ya ucuz hobi motorlarıyla uçurursak? Ya pilot kokpitte dik durursa? Tabii ki bunların hiçbiri bir yere varmadı ve beş aylık bocalamadan sonra Page, Kittyhawk’ın fişini çekti.

Şirketteki her çalışan uçan arabaların Ford Motor Company’si olacağımıza inanıyordu’’

Insider’a konuşan bir düzine eski Kittyhawk çalışanı, bırakın pazarlanabilir bir ürünü, net bir yön bulmakta bile zorlanan ancak cesur bir misyona sahip bir şirketi anlatıyor. İsimlerinin gizli kalması koşuluyla konuşan kaynaklar, Kittyhawk’ın bir dizi umut verici ancak pratik olmayan prototipten geçtiğini ve milyarder kurucusu ile şirket CEO’sunun çatışan vizyonları ve değişen öncelikleri arasında kaldığını söyledi.

Page ve temsilcileri yorum talebine yanıt vermedi. Sebastian Thrun ise yorum yapmayı reddetti. Sonunda, şirket içi kaosun sürdürülemez olduğu kanıtlandı: On yılı aşkın bir süredir bocalayan şirket artık faaliyetlerine son verdi. Dünyanın en zengin ve en başarılı teknoloji girişimcilerinden biri için Kittyhawk çarpıcı bir başarısızlıktı.

Eski bir çalışan, ‘‘Şirketteki her çalışan uçan arabaların Ford Motor Company’si olacağımıza inanıyordu’’ diyor. ‘‘Larry’nin desteğini almıştık. Bu alanda lider konumdaydık. Silikon Vadisi’ndeki tüm bağlantılara sahiptik. Kendimizi krallar gibi hissediyorduk; başarı neredeyse garantiydi.’’

Kampüs ring’lerinden kentsel eVTOL’lere

Dünyanın en değerli şirketlerinden birinin kurucu ortağı olmadan on yıl önce Page, trafik sıkışıklığı belasına son vermeye çalışıyordu. 1990’ların başında, bilgisayar mühendisliği okuduğu Michigan Üniversitesi’ndeki otobüs sisteminin yavaşlığından etkilenen Page, yolcularını iki kişilik bölmeler halinde kampüs içinde dolaştıracak bir monoray inşa etmeyi önerdi. (Üniversite yöneticileri bu fikrini kabul etmedi.) Yıllar sonra, Google’da Javelin adında gizli bir görev gücü oluşturarak, trafik sıkışıklığını azaltmak için şehir altyapısını iyileştirmeyi de içeren yeni ve iddialı fikirleri araştırdı. Ayrıca Google’ın sürücüsüz otomobil geliştirme çabası olan Waymo’nun başlatılmasına da yardımcı oldu.

Ancak hiçbir trafikle mücadele çabası Page’in odağını ya da parasını uçan bir araba yapma arayışından daha fazla çekmedi. eVTOL ya da elektrikli dikey iniş-kalkış yapabilen uçaklar olarak bilinen uzay çağı araçları, piste ihtiyaç duymadan A noktasından B noktasına ulaşım sağlayarak otomobil trafiğine çare olacak. Öte yandan teknolojik olarak inşa edilmeleri son derece zor, çok sayıda güvenlik sorunu teşkil ediyor ve olağanüstü pahalılar.

Page 2010 yılında ilk uçan araba şirketi Zee Aero’yu kurdu. Beş yıl sonra, adını Wright kardeşlerin 1903’te efsanevi ilk uçuşlarını gerçekleştirdikleri Kuzey Carolina kasabasından alan Kittyhawk’ı kurdu ve sonunda Zee Aero’yu da bu şirketin bünyesine kattı.

Eski bir çalışan, ‘‘Larry, dünyayı trafikten kurtarmanın bir yolu olarak arabaları havaya çıkarma konusunda iddialıydı’’ dedi. Page’in vizyonuna sadık kalan bir başka eski çalışan, Kittyhawk’taki gayri resmi sloganın ‘‘dünyayı trafikten kurtarmak’’ olduğunu hatırlattı.

Herkes şöyle düşündü: Eğer Larry Page bu alanda çalışıyorsa, burada bir şeyler olmalı.’’

Page’in başından beri tek bir talebi vardı: Bu projelere katılımının kesinlikle gizli kalması. Milyarder, kişisel faaliyetlerini kamuoyundan gizlemek için büyük çaba sarf etti. Insider tarafından görüntülenen belgeler Page’in Kittyhawk’ı One Aero adlı anonim bir LLC aracılığıyla finanse ettiğini gösteriyor. Bu paravan şirket, Page’in radara yakalanmayan aile ofisi Koop tarafından kontrol ediliyordu ve Page’in şirketle olan ilişkisini gizlemesine olanak sağlıyordu. Ancak 2016 yılında Bloomberg, Kittyhawk’ın arkasında Page’in olduğunu ortaya çıkararak eVTOL sektörüne olan ilginin patlamasına neden oldu.

Eski bir Kittyhawk çalışanı, ‘‘Bloomberg ilk ifşaatını yaptığında, kentsel hava hareketliliği büyük mesele haline geldi’’ diye hatırlıyor. ‘‘Herkes şöyle düşündü: Eğer Larry Page bu alanda çalışıyorsa, burada bir şeyler olmalı.’’

Getty Images, Sebastian Thrun

Willy Wonka eğlence evi

Page, Kittyhawk’ı yönetmesi için robotik ve yapay zekâ alanında ün yapmış Alman teknoloji uzmanı Thrun’u seçti. Kittyhawk’ın çalışanları bu iki adamın ilişkisi hakkında sonsuz bir merak içindeydi: Medyadan çekinen Page, Silikon Vadisi’nin yıldızlarıyla kaynaşmayı seven, karizmatik ve hevesli bir girişimci olan Thrun’la anlaşmazlık içinde görünüyordu.

Başlangıçta Page, Google’ın Palo Alto’daki yerleşkesinin yanında yer alan Kittyhawk ofislerinde sık sık görülüyordu; bir çalışmayı birkaç saatliğine kurcalamak için uğruyordu. Ancak yıllar geçtikçe giderek daha az uğramaya başladı. Kittyhawk bir projeyi sonlandırdığında ya da stratejide büyük bir değişiklik yaptığında haberi genellikle Thrun duyururdu ama çalışanlar bunun aslında Page’in emri olduğunu bilirdi.

Insider tarafından incelenen şirket içi belgelere göre Kittyhawk, Page’in paravan şirketi One Aero’dan 330 milyon dolardan fazla kredi aldı. Buna karşılık Kittyhawk’ın geliri çok azdı.

Page’in cömertliğine rağmen, eski çalışanlar Kittyhawk’ın iş stratejisinin sürekli bir çatışma içinde olduğunu söylüyor. ‘‘Sebastian para kazanmak istiyordu’’ diye hatırlıyor biri. ‘‘Ama para Larry’nin umurunda değildi. Hiçbir ekonomik motivasyonu yoktu.’’ Page şirketin kâr etmesine o kadar ilgisiz görünüyordu ki birçok eski çalışan onun asıl istediğinin şirketten ziyade ‘‘Willy Wonka’nın eğlence evi’’ olduğunu düşünüyordu.

Tavuk-yumurta paradoksu

Temmuz 2018’de Las Vegas Gölü’nde bunaltıcı bir günde Kittyhawk gökyüzüne çıkmaya hazırdı. Bir grup çalışan günü, Flyer adlı tek kişilik bir eVTOL olan aracı Nevada’daki bir gölde uçurmak üzere 50 kişiyi eğiterek geçirdi. Uçan arabalar için kuralları belirleyen Federal Havacılık İdaresi, Flyer’ı ‘‘ultra hafif’’ araç olarak sınıflandırmıştı, yani pilot lisansı olmadan kullanılabiliyordu. Demo günü, sadece bir saatlik eğitimle herkesin Flyer’ı kullanabileceğini kanıtlamak üzere tasarlanmıştı.

Flyer’ın hâlâ ciddi sınırlamaları vardı: Bir seferde 20 dakikadan uzun süre çalışamıyordu, sadece su üzerinde maksimum 32 km hızla uçabiliyordu ve bir kanadı yoktu. ‘‘Kanat olmadan çok fazla menzile sahip olamazsınız’’ diye açıkladı eski bir çalışan. Personel Forbes’a aracın bataryasının yangınlara neden olabileceği de dahil olmak üzere bir dizi güvenlik sorunu olduğunu söyledi. Eski bir Flyer çalışanı Insider’a ‘‘Her an havadan düşmeyeceğine dair yeterince güvenimiz yoktu’’ dedi.

Tüm bu sorunlara rağmen, Las Vegas Gölü’ndeki gün bir atılım gibi görünüyordu. Kittyhawk medyanın ilgisini çekerek, şirketin uçan arabaları sadece zenginlerin oyuncağı olmaktan çıkarıp herkes için geçerli bir ulaşım aracı haline getirme çabasını öven gazetecilere sürüş izni verdi. Thrun CNN’e verdiği demeçte ‘‘Kullanımı Minecraft oynamak kadar kolay’’ dedi.

Ancak bu aynı zamanda Flyer için sonun başlangıcı oldu. Flyer işe yarasa bile, bunun için kim ödeme yapmaya istekli olacaktı? Kittyhawk’taki iş liderleri, aracı pazara sunacak fikirler bulmak için düzenli olarak beyin fırtınası oturumları düzenledi, ancak hiçbir şey tutmuyor gibiydi. Başlangıçta araçları doğrudan müşterilere satmayı planlayan ekip (eski bir çalışanın söylediğine göre İsveçli DJ Avicii ve girişimci Carter Reum bekleme listesindeydi) diğer iş modellerini tartışmaya başladı.

Toplu taşıma düşünüldü: Kittyhawk Manhattan ile Ellis Adası arasında insan taşıyarak para kazanabilir miydi? San Francisco’dan Alcatraz’a? Page, Kittyhawk araçlarını insanları İngiliz Virgin Adaları’nda dolaştırmak için kullanma fikrini bile ortaya attı. Şirket, uçan araç filolarını Suudi Arabistan ve Umman’a satmayı tartıştı, Thrun ve diğer liderler anlaşma yapmaya çalışmak için Arap Yarımadası’na uçtu fakat hiçbiri başarılı olamadı.

Sonunda Kittyhawk, insanların Flyer’ı bir tur atmak için ödeme yapmasına izin vererek deneyimsel sürüşler satma fikrinde karar kıldı. Şirket Redwood Shores, Kaliforniya’daki bir iskelede karşılama alanı bile inşa etti, ancak COVID-19 planı suya düşürdü. Pandeminin mali şoku, Flyer’ın sınırlı yetenekleri ve Page’in bir sonraki fikre geçme hevesi Kittyhawk’ın projeyi kapatmasına ve 2020’nin başlarında 70 kişilik ekibin tamamını işten çıkarmasına neden oldu.

Son çırpınışlar

Şubat 2022’de Page Kittyhawk’ta görüldüğünde herkes şaşkına döndü. Kırlaşan saçları uzun ve dağınıktı, üzerinde neon bir rüzgarlıkla Thrun’un refakatinde dolaşıyordu. Çalışanlara Page’e bakmamaları için kesin talimatlar verildi ancak insanlar adama bakmaktan kendini alamadı. 2019’un sonlarında Alphabet’ten ayrıldığından beri teknoloji sektörünün en ünlü münzevisi haline gelmişti. Ortaya çıkışı Kittyhawk için bir alamet gibi görünüyordu.

Eski çalışanların söylediğine göre, şirketin tehlikede olabileceğine dair ilk gerçek ipucu 2021’in sonlarında geldi. O sıralarda Kittyhawk, Heaviside aracının üçüncü versiyonu üzerinde çalışıyordu. Ardından Page liderlik ekibine meşhur ‘‘büyük sorularından’’ birini yöneltti: Uçan arabaların yapımı neden yüz binlerce dolara mal olmak zorunda? Neden onları tamamen alüminyumdan yapmıyoruz ya da ucuza üretmenin ve sektörü kökten değiştirmenin başka bir yolunu bulmuyoruz?

Eski bir çalışan, ‘‘Larry birkaç yıl içinde pazara sunabileceğimiz bir ürünle ilgilenmiyor gibiydi’’ diye anlatıyor. ‘‘Google kadar büyük olacak bir sonraki sihirli buluşu istiyordu.’’

Sonunda Kittyhawk uzun bir pistin, Silikon Vadisi büyüklüğünde bir hırsın ve tükenmez bir para kaynağının bile net bir iş modelinin ve iyi bir yönetimin yerini tutamayacağının kanıtı oldu.

Page fermanlar yayınlamaya devam ettikçe durum giderek daha da vahim bir hal aldı. Eylül sonunda herkesin gelen kutusuna sürpriz bir toplantı daveti düştüğünde en iyimser çalışanlar bile bunun ne anlama geldiğini tahmin edebiliyordu. Mevcut ve eski çalışanlar birbirlerine çılgınca mesaj atarak bilgi ve teselli aradı. Thrun 21 Eylül Çarşamba günü personeli son kez Google Meet’te topladı ve haberi verdi: Kittyhawk kapanıyordu.

Larry Page toplantıya katılmadı.


Kaynak: Insider, Ceyda Yetim yerelleştirdi.

SondakikaWorld CEO | Co Founder | Web Developer | Graphic Designer

Tepkiniz nedir?

İlgili Yazılar

1 of 10.888

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir